| امروز : جمعه, 21 اسفند 1388 | |
|
|
|
|
|
علوم زيستی چندين سال است كه كاربردهای مهمی در زندگی بشر يافتهاند. گرچه علوم زيستی از گذشتههای دور در زندگی انسانها نقش داشتهاند ولی پيشرفتهای علمی در دهههای گذشته خصوصا در زمينهی ژنتيك مولكولی و مهندسی ژنتيك فصل جديدی را در بهرهمندی بشر از طبيعت آغاز كردهاست. فارغ از بايدها و نبايدها در زمينه بيوتكنولوژی (زيست فناوری) و مهندسی ژنتيک، اين واقعه تاريخی غيرقابل انكار است و موج ايجاد شده در اين زمينه چند دهه از تاريخ بشر را تحت تاثير گذاشته است.
خصوصيت اصلی يك موج فراز و نشيب آن است و نظرات مختلفی دربارهی موقعيت كنونی ما در اين موج ايجاد شده از پيشرفت سريع علوم زيستی” ارائه شده است. براساس اين نظريات، به هر حال هميشه نمی توان فرصت كافی برای بهره مندی از ثمرات اين موج دانش بشری داشت و اين موج جای خود را به موج ديگری خواهد داد. بنابراين در اين شرايط لزوم تصميم گيری سريع و اجرای برنامههای توسعهای با استفاده از امكانات موجود احساس میشود. سالها است كه از زيست فناوری در كشورمان صحبت میشود و فعاليتهای متنوعی در اين زمينه در كشورمان انجام شده است. اما هنوز به نظر میرسد فعاليتها براساس حركاتی خودجوش و براساس قابليتهای فردی اشخاص صورت میگيرد و برنامهريزی ملی هنوز اثر تعيين كنندهی خود را بر نتايج حاصل از اين فعاليتها نگذاشته است. بديهی است كه زير ساختها، توسعهی منابع انسانی، حمايتها و تسهيلات از طرف دولت تامين شده است ولی سالها است كه سازماندهی منابع و برنامه ريزی راهبردی در توسعه تحقيقات و فناوری در علوم زيستی و زيست فناوری، موضوع مورد بحث مسئولان است.
الگوهای خارجی
كشورهای مختلفی در به كار بردن علوم زيستی برای بهبود زندگی بشر فعال بوده اند. كشورهای توسعه يافته مانند ايالات متحده آمريکا، آلمان، انگلستان و كانادا فعاليت های گسترده ای در اين زمينه داشته اند.
برخی كشورهای در حال توسعه نيز در اين راه وارد شده اند و در كنار كشورهای پيشرو، به اهميت اين بخش از دانش بشری در افزايش كيفيت زندگی پی برده اند. كوبا، كره جنوبی، هند و چين از اين دسته كشورها هستند و هر يك استراتژی خاص خود را در سازماندهی فعاليت های ملی خود دارند.
مطالعه و بررسی روند بهره مندی اين كشورها از دستاوردهای علوم زيستی تجربه گرانبهايی برای هر كشور علاقمند به قدم گذاشتن در اين راه است كه با هزينه ای كمتر می توان برنامه های آنها را تجزيه و تحليل نمود.
الگوهای داخلی
بدون شك موفقيت های هر كشوری حاصل فعاليت های تك تك افراد و شهروندان آن است. در مسير پيشرفت كشورها، برخی افراد نقش تعيين كننده ای داشته اند كه آلوين تافلر به خوبی در كتاب ”جابجايي در قدرت” خود به آن اشاره می كند.
كم نيستند كسانی كه در كشور ما در شرايط مساوی موفق شده اند دستاوردهای حاصل از دانش بشری در حيطهی علوم زيستی را به صورت محصول در اختيار هم ميهنان خود قرار دهند. استفاده از تجربيات موفق اين افراد و يافتن شاخص های موفقيت آنان برای ساير فعاليت ها كاری دور از دسترس نمی باشد.
با توجه به جلسات بحث و بررسی اخير در زمينهی روند و چالش های موجود در توسعه زيست فناوری و علوم زيستی در كشور و همچنين تلاش های سازمان دهی شده از سال ۱۳۷۵ تا كنون برای هدايت فعاليت ها در اين بخش و سابقه ۸۰ ساله پژوهش و توليد محصولات زيستی در کشور، به نظر می رسد اكنون ديگر زمان تصميم گيری است.
اگر كشورمان می خواهد كه در زمينه بهره مندی از دانش بشری برای استفاده از مواهب خدادادی در حيطهی زيست فناوری موفق باشد، ديگر جای درنگ نيست.
موج موجود در سال های آخر خود است و بزودی موج ديگری جای آن را خواهد گرفت و غفلت از فرصت های موجود ضربات جبران ناپذيری به اقتصاد كشورمان خواهد زد. ديگر فرصت برگشت به عقب وجود نخواهد داشت و كشور در اين زمينه نيازمند دانش و فناوری بيگانه خواهد بود. در اين لحظه نمی توانيم ادعا كنيم كه اگر شروع كنيم باز هم می توانيم به ديگر كشورها برسيم. محصولات متنوع علوم زيستی در راه هستند و مراحل پايانی ارزيابی خود را طی می كنند. زمان آن است كه به محققان و فناوران خود اعتماد كنيم و نيازهای واقعی آنها را درك كنيم و به آنها فرصت دهيم كه نقش شايسته خود را در توسعه پايدار كشور بازی كنند.
| بعدي > |
|---|
| مطالب اتفاقی | |
| |
